EPS8-eiwit veroorzaakt eiwitklonters bij Huntington en ALS

Een eiwitroute die actiever wordt met de leeftijd is geïdentificeerd als trigger voor de schadelijke eiwitklonters die worden gezien bij de ziekte van Huntington en amyotrofische laterale sclerose, volgens een studie die op 3 augustus 2026 in Nature Aging is gepubliceerd. Onderzoekers onder leiding van professor dr. David Vilchez van het CECAD-cluster van excellentie voor verouderingsonderzoek ontdekten dat het met veroudering geassocieerde eiwit EPS8 neurodegeneratie aanstuurt via een specifieke signaalroute.

De ontdekking is van belang voor de miljoenen mensen wereldwijd die neurodegeneratieve aandoeningen ontwikkelen, waarvoor veroudering de sterkst bekende risicofactor is. Door een moleculaire link te vinden tussen ouder worden en ziekte, opent het werk de deur naar behandelingen die deze momenteel ongeneeslijke aandoeningen zouden kunnen vertragen of stoppen.

Het team gebruikte de nematodenworm Caenorhabditis elegans om aan te tonen dat EPS8 zich met de leeftijd ophoopt en de RAC-signalering hyperactiveert, wat op zijn beurt de opbouw van giftige eiwitaggregaten en verlies van neuronfunctie bevordert. Toen de wetenschappers de activiteit van EPS8 verminderden, vormden de aggregaten zich niet meer zo gemakkelijk en bleef de gezondheid van neuronen behouden in wormmodellen van zowel de ziekte van Huntington als ALS.

De studie, getiteld "De verouderingsfactor EPS8 induceert ziektegerelateerde eiwitaggregatie door hyperactivering van RAC-signalering", testte ook menselijke celmodellen. Het verlagen van de EPS8-niveaus in deze cellen voorkwam de ophoping van giftige eiwitklonters, wat aantoont dat het mechanisme behouden is gebleven over soorten heen. Eerste auteur dr. Seda Koyuncu zei dat de bevindingen kunnen helpen een gat te vullen in het begrip van hoe leeftijdsgerelateerde veranderingen bijdragen aan verschillende neurodegeneratieve ziekten.

Eerder onderzoek had aangetoond dat EPS8 zich ophoopt naarmate wormen ouder worden en schadelijke stressreacties veroorzaakt die de levensduur verkorten. Het nieuwe werk bouwt hierop voort door EPS8 direct te verbinden met de pathologische kenmerken van Huntington en ALS. De betrokken signaalmoleculen zijn gedurende de evolutie behouden gebleven, waardoor de worm een nuttig model is voor menselijke ziekten.

De resultaten wijzen op EPS8 en zijn signaalpartners als potentiële doelwitten voor toekomstige therapieën. Hoewel wetenschappers nog niet precies weten hoe verhoogde EPS8-activiteit eiwitaggregatie veroorzaakt, identificeert de studie een directe moleculaire verbinding tussen veroudering en neurodegeneratie die de ontwikkeling van geneesmiddelen zou kunnen sturen.