Cambridge ontrafelt hersenschakelaar achter gewichtsverlies

Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge hebben ontdekt waarom zowel het activeren als het blokkeren van dezelfde hersensor kan leiden tot gewichtsverlies, zo blijkt uit een muizenstudie gepubliceerd in Nature Metabolism op 15 augustus 2026. Het effect hangt af van welke hersengebied wordt aangepakt: activering van de receptor in de hersenstam vermindert de eetlust, terwijl blokkering in de hypothalamus gewichtsverlies bevordert via een ander mechanisme.

Meer dan een miljard mensen wereldwijd lijden aan obesitas, wat het risico op diabetes type 2, hart- en vaatziekten en kanker verhoogt. Gewichtsverlies kan sommige van deze risico's verlagen, maar aanzienlijk gewichtsverlies via alleen dieet en beweging is vaak moeilijk. Een nieuwe generatie afslankmedicijnen werkt op specifieke receptoren die betrokken zijn bij eetlust, waardoor de voedselinname wordt verminderd en de bloedsuikerspiegel wordt gereguleerd.

Verschillende veelgebruikte medicijnen, waaronder Wegovy en Ozempic, activeren de glucagon-achtige peptide-1-receptor (GLP-1R). Andere behandelingen werken op zowel GLP-1R als de glucose-afhankelijke insulinotrope polypeptide-receptor (GIPR). Sommige medicijnen, zoals Mounjaro en Zepbound, activeren GIPR, terwijl andere, zoals MariTide, het blokkeren. Ondanks tegengestelde effecten op dezelfde receptor kunnen beide benaderingen gewichtsverlies bevorderen.

Onderzoekers van het Institute of Metabolic Science van de Universiteit van Cambridge gebruikten genetisch gemodificeerde muizen waarbij GIPR uit specifieke hersengebieden was verwijderd. Eén groep miste de receptor in de hersenstam, een andere in de hypothalamus, en een derde groep normale muizen diende als controle. De wetenschappers behandelden de dieren met combinaties van een GIPR-agonist, een GIPR-antagonist en een GLP-1-medicijn, en volgden vervolgens voedselconsumptie, lichaamsgewicht, vetmassa, bloedsuikercontrole en hersenactiviteit.

De resultaten toonden aan dat GIPR-agonisten voornamelijk via de hersenstam werken, waardoor eetlust en lichaamsgewicht afnemen. GIPR-antagonisten daarentegen bevorderen gewichtsverlies via de hypothalamus, waar GIPR fungeert als een rem die de reactie van de hersenstam op verzadigingssignalen beperkt. Blokkering van de receptor heft die rem op, waardoor verzadigingssignalen worden versterkt. De onderzoekers vonden ook aanwijzingen dat blokkering van GIPR de effecten van opkomende medicijnen die zich richten op de amylinereceptor zou kunnen versterken, wat suggereert dat GIPR-antagonisten verschillende klassen van obesitasbehandelingen zouden kunnen versterken.

De bevindingen helpen verklaren waarom behandelingen zoals MariTide, momenteel in fase 3-klinische onderzoeken die GIPR-antagonisme combineren met GLP-1-receptoragonisme, effectief kunnen zijn. Dr. Jo Lewis, eerste auteur van de studie van het Institute of Metabolic Science, zei dat het begrijpen van welke hersencircuits op deze medicijnen reageren zou kunnen helpen bij het ontwerpen van betere medicijnen met meer gewichtsverlies en minder bijwerkingen. Het onderzoek werd gefinancierd door de Medical Research Council en Wellcome.