Naukowcy z Cambridge rozwiązali zagadkę mózgu w odchudzaniu

Naukowcy z University of Cambridge odkryli, dlaczego zarówno aktywacja, jak i blokada tego samego receptora w mózgu może prowadzić do utraty wagi. Wyniki badania na myszach opublikowano 15 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie „Nature Metabolism”. Efekt zależy od tego, który obszar mózgu jest celem: aktywacja receptora w pniu mózgu zmniejsza apetyt, a blokada w podwzgórzu sprzyja utracie wagi za pomocą innego mechanizmu.

Ponad miliard ludzi na świecie cierpi na otyłość, która zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, chorób układu krążenia i nowotworów. Utrata wagi może zmniejszyć niektóre z tych zagrożeń, ale osiągnięcie znacznej redukcji masy ciała samą dietą i ćwiczeniami jest często trudne. Nowa generacja leków odchudzających działa na specyficzne receptory związane z apetytem, zmniejszając spożycie pokarmu i pomagając regulować poziom cukru we krwi.

Kilka powszechnie stosowanych leków, w tym Wegovy i Ozempic, aktywuje receptor glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1R). Inne terapie działają zarówno na GLP-1R, jak i na receptor polipeptydu insulinotropowego zależnego od glukozy (GIPR). Niektóre leki, takie jak Mounjaro i Zepbound, aktywują GIPR, podczas gdy inne, jak MariTide, blokują go. Mimo przeciwstawnych działań na ten sam receptor, oba podejścia mogą sprzyjać utracie wagi.

Naukowcy z Institute of Metabolic Science na University of Cambridge wykorzystali genetycznie zmodyfikowane myszy, u których usunięto GIPR z określonych obszarów mózgu. Jedna grupa nie miała receptora w pniu mózgu, druga w podwzgórzu, a trzecia grupa normalnych myszy stanowiła kontrolę. Naukowcy podawali zwierzętom kombinacje agonisty GIPR, antagonisty GIPR i leku GLP-1, a następnie monitorowali spożycie pokarmu, masę ciała, masę tłuszczową, kontrolę poziomu cukru we krwi i aktywność mózgu.

Wyniki pokazały, że agoniści GIPR działają głównie przez pień mózgu, zmniejszając apetyt i masę ciała. Antagoniści GIPR natomiast sprzyjają utracie wagi przez podwzgórze, gdzie GIPR działa jak hamulec ograniczający reakcję pnia mózgu na sygnały sytości. Zablokowanie receptora zwalnia ten hamulec, wzmacniając sygnały sytości. Naukowcy znaleźli również dowody na to, że blokowanie GIPR może wzmacniać działanie nowych leków ukierunkowanych na receptor amyliny, co sugeruje, że antagoniści GIPR mogą wzmacniać kilka klas terapii otyłości.

Odkrycia pomagają wyjaśnić, dlaczego terapie takie jak MariTide, obecnie w III fazie badań klinicznych łączące antagonizm GIPR z agonizmem receptora GLP-1, mogą być skuteczne. Dr Jo Lewis, pierwsza autorka badania z Institute of Metabolic Science, powiedziała, że zrozumienie, które obwody mózgowe reagują na te leki, może pomóc w zaprojektowaniu lepszych preparatów o większej skuteczności odchudzającej i mniejszych skutkach ubocznych. Badanie zostało sfinansowane przez Medical Research Council i Wellcome.