NASA Doğruladı: Ay'da 2024'te 222 Metrelik Krater Oluştu

NASA, Güneş Sistemi'nin herhangi bir yerinde oluşumu doğrulanmış en büyük taze çarpma kraterini teyit etti ve adlandırdı. McGetchin krateri adı verilen yapı 222 metre (728 fit) genişliğinde ve 43 metre (141 fit) derinliğinde; Ay yüzeyinde 11 Nisan ile 22 Mayıs 2024 arasında bir tarihte açıldı. NASA'ya göre krateri açan cisim, üç ila altı katlı bir bina büyüklüğünde bir asteroit ya da kuyruklu yıldızdı.

Duyuru 16 Eylül 2026'da yapıldı, ancak izin sürülmesi çok daha önce başlamıştı. Intuitive Machines bünyesinde NASA'nın Ay Keşif Yörüngealtı (LRO) kamera ekibinde çalışan görüntü işleme uzmanı Robert Wagner, krateri 24 Ekim 2025'te Geniş Açı Kamera karelerinde rutin bir veri kalitesi kontrolü yaparken fark etti. Yörünge aracı aynı arazi parçasını çarpmadan önce de görüntülediği için ekip olayı tahmine dayanmadan 41 günlük bir aralığa sıkıştırabildi. Bulgular 16 Eylül 2026'da Science Advances dergisinde iki makale halinde yayımlandı: baş yazarlığını M. S. Robinson'ın yaptığı "A new 222-m diameter lunar crater" ve Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles'tan D. A. Paige'in yürüttüğü "New lunar crater reveals extensive distal regolith modification". Kratere, Houston'daki Ay ve Gezegen Enstitüsü'nün eski müdürü Ay bilimci Thomas McGetchin'in adı verildi.

Bunu bir merak konusundan fazlası yapan şey, olayın ne kadar seyrek yaşandığı. Phys.org'un aktardığı araştırmacılar, bu büyüklükte bir çarpmanın Ay'da yaklaşık 132 yılda bir gerçekleştiğini tahmin ediyor. NASA'nın kendi anlatımı daha temkinli: böyle bir olayı "yüzyılda bir ya da daha seyrek" diye tanımlıyor. Her iki durumda da pratik kazanç aynı: bilim insanları ilk kez, bu ölçekte bir çarpmanın öncesine ve sonrasına ait yüksek çözünürlüklü görüntülere sahip. Bu da istatistiksel bir tahmini ölçülmüş bir olaya dönüştürüyor. İkinci makale, çarpmanın yalnızca bir çukur açmadığını, krater kenarının çok ötesinde gevşek yüzey katmanını da yeniden karıştırdığını ortaya koydu. Paige, Phys.org'a şöyle dedi: "Artık çarpmaları regoliti çapalamanın bir yolu olarak düşünüyoruz; tortuları alt üst edip normalde yüzeyin altında kalan malzemeyi yukarı çıkarıyorlar."

Birkaç soru açık kalıyor. Çarpmanın tam günü, Nisan–Mayıs 2024 aralığı içinde hâlâ bilinmiyor ve yayımlanan çalışmalar cismin asteroit mi yoksa kuyruklu yıldız mı olduğunu kesinleştirmiyor. Yörünge aracı bölgeyi görüntülemeyi sürdürüyor — duyuruyla birlikte paylaşılan Dar Açı Kamera görüntüsü 5 Aralık 2025'te çekildi — ve tekrarlanan geçişler, taze püskürtü örtüsünün çevredeki yüzeye ne kadar hızlı karıştığını gösterecek.