Rocket Lab, Blue Origin'in 700 milyon dolarlık Mars ihalesine itiraz

Rocket Lab, 11 Eylül 2026'da NASA'nın Mars Telekomünikasyon Ağı'nı (MTN) Blue Origin'e verme kararına karşı ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi'ne (GAO) resmi ihale itirazı dosyaladığını açıkladı. NASA kendi duyurusunda seçimi 1 Eylül 2026'da ilan etmişti; ağın tasarımını, geliştirilmesini, entegrasyonunu, fırlatılmasını ve işletilmesini kapsayan sabit fiyatlı sözleşmenin azami değeri yaklaşık 700 milyon dolar.

Rocket Lab gerekçesini X'te yayımladığı bir paylaşımda anlattı. Şirkete göre NASA'nın "ihale kararı, Kongre'nin zorunlu kıldığı uygunluk kriterleriyle tutarsız görünüyor" ve ajansın "Rocket Lab'ın teknik dosyasına yönelik cezalandırıcı incelemesi tutarsızdı, yanlış iddialar ve sonuçlar üretti." Şirket şöyle devam etti: "Kamu alım standartları adil rekabeti sağlamak ve kamu yatırımını korumak için vardır. Bu incelemeyi, Amerika'nın onlarca yıl boyunca Mars'ta yürüteceği keşiflere temel oluşturacak kritik altyapıda bu standartların korunması için talep ediyoruz." Bunlar Rocket Lab'ın NASA değerlendirmesine ilişkin kendi nitelendirmeleri; herhangi bir inceleme merciinin tespiti değil.

İtiraz, payı dar bir takvimin üzerine geliyor. Space.com'un aktardığına göre Kongre uydu için 700 milyon doları temmuz 2025'te ayırdı, NASA teklif çağrısını mayıs 2026'da yayımladı; aynı habere göre Blue Origin ile Rocket Lab yarışın önde gelen adayları olarak görülüyordu. NASA'nın duyurusu, adında "ağ" geçse de tek bir uydudan oluşan MTN'nin en geç 31 Aralık 2028'de teslim edilmesini, Mars'taki operasyonun ise 2030'a kadar başlamasını öngörüyor.

Sonuca bağlı olan şey veri hattının kendisi. NASA, MTN uydusunu Mars'ta ve çevresinde çalışan araçlar için bilim verisi, görüntü, navigasyon bilgisi ve görev iletişimi taşıyan bir araç olarak tanımlıyor. Space.com'a göre bu trafik bugün iki kıdemli uydu üzerinden yürüyor: Mars Odyssey ve Mars Reconnaissance Orbiter. NASA'nın kendi görev sayfaları bu araçların fırlatılışını sırasıyla 7 Nisan 2001 ve 12 Ağustos 2005 olarak veriyor ve Odyssey'nin röle bağlantısını Dünya'ya uzanan iletişim köprüsünün ilk ayağı diye anlatıyor.

Dosyada dikkat çeken bir rol değişimi de var. Blue Origin, NASA'nın Artemis programı için ilk mürettebatlı iniş aracını SpaceX'e vermesinin ardından 2021'de kendisi GAO'ya itiraz etmişti. GAO bu itirazı temmuz 2021'de reddetti, Blue Origin ardından NASA'ya dava açıp kasım 2021'de mahkemede kaybetti ve şirket 2023'te ikinci Artemis iniş aracı sözleşmesini kazandı.

Açık kalan soru, GAO'nun nasıl karar vereceği. Ofis, bir itirazı 100 takvim günü içinde sonuçlandırmak zorunda olduğunu belirtiyor; 11 Eylül'deki başvuru için bu tarih 20 Aralık 2026. Henüz bir karar açıklanmadı ve itiraz dosyası kamuya açık değil.