Eeuwenoud stellair mysterie heeft mogelijk verklaring

Astronomen hebben mogelijk een eeuwenoud stellair mysterie opgelost rond de ster FU Orionis, die in 1936 plotseling dramatisch helderder werd en sindsdien ongewoon helder is gebleven. Nieuw onderzoek suggereert dat de uitbarsting werd veroorzaakt doordat de ster een enorme hoeveelheid gas uit een omringende schijf opslokte, in plaats van een meer exotische gebeurtenis zoals een stellaire samensmelting. De bevindingen, gepubliceerd in The Astrophysical Journal, bieden een lang gezochte verklaring voor het vreemde gedrag van de ster.

De ster FU Orionis, gelegen op ongeveer 1.500 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Orion, is de naamgever van een klasse van jonge stellaire objecten die bekend staan als FU Orionis-sterren. Deze sterren ondergaan plotselinge, extreme toename in helderheid - tot 100 keer of meer - die tientallen jaren of eeuwen kunnen duren. FU Orionis zelf werd in 1936 250 keer helderder en is sindsdien helder gebleven, tot verbazing van astronomen die bijna 90 jaar hebben gedebatteerd over de oorzaak.

De nieuwe studie, geleid door onderzoekers van de Universiteit van Texas in Austin, gebruikte waarnemingen van het Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy (SOFIA) en de Hubble Ruimtetelescoop om het licht van de ster te analyseren. Ze ontdekten dat de uitbarsting waarschijnlijk werd veroorzaakt door een plotselinge toestroom van gas uit de protoplanetaire schijf van de ster, die het oppervlak van de ster verhitte en ervoor zorgde dat deze uitzette en helderder werd. Dit proces, bekend als accretie, komt veel voor bij jonge sterren, maar vindt meestal plaats met een veel lagere snelheid.

De ontdekking is belangrijk omdat het helpt de evolutie van jonge sterren en hun planetaire systemen te verklaren. FU Orionis-uitbarstingen kunnen een normale fase zijn in het leven van veel zonachtige sterren, wat mogelijk de vorming van planeten om hen heen beïnvloedt. De intense straling en hitte van zo'n gebeurtenis kunnen de chemie van de omringende schijf veranderen, wat invloed heeft op de soorten planeten die zich vormen.

Volgens de onderzoekers is de volgende stap om andere FU Orionis-sterren te bestuderen om te zien of ze vergelijkbare eigenschappen delen. Dit zou kunnen bevestigen of accretie-gedreven uitbarstingen een universeel fenomeen zijn in de evolutie van jonge sterren. De bevindingen benadrukken ook het belang van voortdurende waarnemingen van deze raadselachtige sterren om hun gedrag en impact op planeetvorming volledig te begrijpen.