Stuletnia gwiezdna tajemnica może mieć wyjaśnienie

Astronomowie mogli wreszcie rozwiązać stuletnią gwiezdną tajemnicę dotyczącą gwiazdy FU Orionis, która nagle dramatycznie pojaśniała w 1936 roku i od tego czasu pozostaje niezwykle jasna. Nowe badania sugerują, że rozbłysk został spowodowany przez pochłonięcie przez gwiazdę ogromnej ilości gazu z otaczającego dysku, a nie przez bardziej egzotyczne zdarzenie, takie jak połączenie gwiazd. Odkrycia opublikowane w The Astrophysical Journal dostarczają długo poszukiwanego wyjaśnienia dziwnego zachowania gwiazdy.

Gwiazda FU Orionis, znajdująca się około 1500 lat świetlnych stąd w gwiazdozbiorze Oriona, jest prototypem klasy młodych obiektów gwiazdowych znanych jako gwiazdy typu FU Orionis. Gwiazdy te przechodzą nagłe, ekstremalne wzrosty jasności – nawet 100-krotne lub więcej – które mogą trwać dziesięciolecia lub stulecia. Sama FU Orionis pojaśniała 250-krotnie w 1936 roku i pozostała jasna do dziś, co zastanawiało astronomów, którzy debatowali nad przyczyną przez prawie 90 lat.

Nowe badanie, prowadzone przez naukowców z University of Texas w Austin, wykorzystało obserwacje z Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy (SOFIA) oraz Kosmicznego Teleskopu Hubble'a do analizy światła gwiazdy. Odkryli, że rozbłysk został prawdopodobnie wywołany nagłym napływem gazu z protoplanetarnego dysku gwiazdy, który ogrzał powierzchnię gwiazdy, powodując jej rozszerzenie i pojaśnienie. Proces ten, znany jako akrecja, jest powszechny u młodych gwiazd, ale zwykle zachodzi w znacznie wolniejszym tempie.

Odkrycie ma znaczenie, ponieważ pomaga wyjaśnić ewolucję młodych gwiazd i ich układów planetarnych. Rozbłyski FU Orionis mogą być normalną fazą w życiu wielu gwiazd podobnych do Słońca, potencjalnie wpływając na formowanie się planet wokół nich. Intensywne promieniowanie i ciepło z takiego zdarzenia mogą zmienić chemię otaczającego dysku, wpływając na rodzaje planet, które się formują.

Według naukowców, następnym krokiem jest zbadanie innych gwiazd FU Orionis, aby sprawdzić, czy mają podobne właściwości. Może to potwierdzić, czy rozbłyski napędzane akrecją są uniwersalnym zjawiskiem w ewolucji młodych gwiazd. Odkrycia podkreślają również znaczenie ciągłych obserwacji tych enigmatycznych gwiazd, aby w pełni zrozumieć ich zachowanie i wpływ na formowanie się planet.