Hersenorganoïdecomputers roepen ethische bezwaren op, waarschuwen onderzoekers

Onderzoekers die biocomputers ontwikkelen die hersenorganoïden integreren—in het laboratorium gekweekte clusters van menselijke neuronen—hebben grotendeels een kritische ethische vraag over het hoofd gezien: of deze hybride systemen ooit bewustzijn zouden kunnen bereiken. Een nieuwe analyse gepubliceerd in Nature waarschuwt dat het veld vooruitgaat zonder adequate richtlijnen om de morele status van op organoïden gebaseerde computerapparaten aan te pakken.

De technologie, soms 'organoïde intelligentie' genoemd, gebruikt levende hersencellen afkomstig van stamcellen om computationele taken uit te voeren. In tegenstelling tot traditionele siliciumchips kunnen deze biologische componenten leren en zich aanpassen, wat mogelijk ongekende energie-efficiëntie en verwerkingskracht biedt. Dezelfde eigenschappen die ze veelbelovend maken, roepen echter ook de mogelijkheid op dat ze een vorm van subjectieve ervaring zouden kunnen ontwikkelen.

De auteurs stellen dat huidige ethische kaders zich smal richten op de bron van de cellen—zoals toestemming van donoren—maar negeren wat er binnen de organoïde zelf zou kunnen gebeuren. Naarmate organoïden complexer worden en worden verbonden met robotische of digitale systemen, zouden ze gedrag kunnen gaan vertonen dat doet denken aan bewustzijn, zoals leren, geheugen of zelfs pijnperceptie. Zonder duidelijke criteria om bewustzijn te beoordelen, riskeren onderzoekers entiteiten te creëren die zouden kunnen lijden zonder dat iemand het herkent.

Het artikel roept op tot een proactieve aanpak: het ontwikkelen van een reeks ethische benchmarks voordat de technologie verder volwassen wordt. Voorgestelde stappen omvatten het beperken van de grootte en complexiteit van organoïden, het opzetten van monitoringsprotocollen voor tekenen van bewustzijn, en het betrekken van neuro-ethici bij experimenteel ontwerp. De auteurs benadrukken dat het doel niet is om onderzoek te stoppen, maar om ervoor te zorgen dat het verantwoord verloopt.

Deze kwestie heeft urgentie gekregen nu verschillende laboratoria wereldwijd al organoïden hebben gekoppeld aan sensoren en actuatoren, waardoor closed-loopsystemen zijn ontstaan. Het Nature-artikel dient als een wake-upcall, die de wetenschappelijke gemeenschap aanspoort om deze dilemma's nu aan te pakken in plaats van achteraf.