Astronomen ontdekken eerste exomaan rond bruine dwerg CD-35 2722 B

Astronomen hebben een grote maan gedetecteerd die rond de bruine dwerg CD-35 2722 B draait, wat het eerste definitieve bewijs van een exomaan vormt. De ontdekking werd vorige maand gepubliceerd in Nature, op basis van waarnemingen tussen oktober 2023 en februari 2026.

De exomaankandidaat draait om CD-35 2722 B, een bruine dwerg met een massa van ongeveer 37 keer die van Jupiter, op 73 lichtjaar afstand in een systeem met de ster CD-35 2722. De bruine dwerg en zijn gastster staan op een schijnbare afstand van ongeveer 2,8 boogseconden van elkaar, en de ster heeft ongeveer 40 procent van de massa van de zon.

Deze bevinding is belangrijk omdat het het eerste duidelijke signaal van een satelliet buiten ons zonnestelsel levert, wat bestaande kaders voor het definiëren van manen uitdaagt. De massaverhouding van het object tot zijn gastheer—ongeveer 2,5 procent—is aanzienlijk hoger dan elke maan-planeetverhouding in ons zonnestelsel, waar de aarde en de maan de hoogste hebben met ongeveer 1,2 procent.

Met behulp van de CRIRES+ spectrograaf op de Very Large Telescope van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht gebruikten onderzoekers de Doppler-methode gedurende 23 nachten om de wiebel van de bruine dwerg te detecteren die door de zwaartekracht van de maan wordt veroorzaakt. De metingen waren tot 100 keer nauwkeuriger dan eerdere pogingen en onthulden een signaal met een periode van ongeveer 170 dagen en een maanmassa van ten minste 0,9 keer die van Jupiter.

Het team sloot andere oorzaken uit, zoals de baanbeweging van de aarde of de rotatie van de bruine dwerg, en bevestigde dat de baan stabiel is binnen de Roche-limiet en de Hill-straal. Dit volgt op eerdere aanwijzingen van het HD 206893-systeem, maar tot nu toe was er geen definitieve detectie. Alice Zurlo, astrofysicus aan de Diego Portales Universiteit, merkte op dat de vervagende grenzen tussen sterren, planeten en manen in dit systeem de classificatie bemoeilijken.

De onderzoekers gebruiken de term "exosatelliet" omdat er geen officiële definitie voor exomanen is, en het artikel erkent onzekerheid over toekomstige criteria. De ontdekking zal naar verwachting nieuwe theorieën over planeetvorming en hemelmechanica stimuleren, en toekomstige instrumenten zoals de Extremely Large Telescope met een primaire spiegel van 39 meter zouden kleinere exomanen kunnen detecteren.