Astronomowie wykryli pierwszego egzoksiężyca

Astronomowie wykryli duży księżyc krążący wokół brązowego karła CD-35 2722 B, co stanowi pierwsze jednoznaczne dowody na istnienie egzoksiężyca. Odkrycie opublikowano w czasopiśmie Nature w zeszłym miesiącu, na podstawie obserwacji prowadzonych od października 2023 do lutego 2026 roku.

Kandydat na egzoksiężyc okrąża CD-35 2722 B, brązowego karła o masie około 37 razy większej niż Jowisz, znajdującego się 73 lata świetlne od Ziemi w układzie z gwiazdą CD-35 2722. Brązowy karzeł i jego gwiazda są oddalone od siebie o pozorną odległość około 2,8 sekundy kątowej, a gwiazda ma około 40 procent masy Słońca.

To odkrycie jest istotne, ponieważ dostarcza pierwszego wyraźnego sygnału satelity poza naszym Układem Słonecznym, podważając istniejące definicje księżyców. Stosunek masy obiektu do masy jego gospodarza – około 2,5 procent – jest znacznie wyższy niż jakikolwiek stosunek księżyc-planeta w naszym Układzie Słonecznym, gdzie Ziemia i Księżyc mają najwyższy, wynoszący około 1,2 procent.

Używając spektrografu CRIRES+ na Very Large Telescope Europejskiego Obserwatorium Południowego, naukowcy zastosowali metodę Dopplera przez 23 noce, aby wykryć chwianie się brązowego karła spowodowane grawitacją księżyca. Pomiary były nawet 100 razy dokładniejsze niż poprzednie próby, ujawniając sygnał o okresie około 170 dni i masie księżyca co najmniej 0,9 masy Jowisza.

Zespół wykluczył inne przyczyny, takie jak ruch orbitalny Ziemi czy rotacja brązowego karła, i potwierdził, że orbita jest stabilna w granicach Roche'a i promienia Hilla. Wcześniejsze wskazówki pochodziły z układu HD 206893, ale dopiero teraz uzyskano jednoznaczne wykrycie. Alice Zurlo, astrofizyczka z Universidad Diego Portales, zauważyła, że w tym układzie zacierają się granice między gwiazdami, planetami i księżycami, co komplikuje klasyfikację.

Naukowcy używają terminu "egzosatelita", ponieważ nie ma oficjalnej definicji egzoksiężyców, a artykuł przyznaje, że przyszłe kryteria mogą się zmienić. Odkrycie ma pobudzić nowe teorie powstawania planet i mechaniki niebieskiej, a przyszłe instrumenty, takie jak Ekstremalnie Wielki Teleskop z lustrem głównym o średnicy 39 metrów, mogą wykryć mniejsze egzoksiężyce.