Hormon stresu CRH pomaga w naprawie mieliny po urazie mózgu

Hormon stresu, kortykotropina (CRH), pomaga kontrolować naprawę mieliny – izolującej osłonki wokół włókien nerwowych – po urazie mózgu, jak wynika z badań opublikowanych w "Cell Reports" 14 sierpnia 2026 roku.

Naukowcy z Instytutu Psychiatrii im. Maxa Plancka odkryli, że komórki progenitorowe oligodendrocytów (OPC) w pobliżu uszkodzonej tkanki mózgowej produkują CRH, który reguluje czas ich dojrzewania do komórek wytwarzających mielinę. Neurobiolog Jan Deussing i doktorant Clemens Ries zidentyfikowali te komórki po zauważeniu powtarzającej się reakcji u myszy z uszkodzeniem mózgu. Ries przetestował markery wszystkich znanych typów komórek i stwierdził, że tylko OPC reagują. Te komórki prekursorowe namnażają się wokół brzegów rany.

Około jedna trzecia OPC w pobliżu urazu aktywuje CRH w ciągu kilku godzin, ale produkcja ustaje po około trzech dniach, co wskazuje na rolę we wczesnym gojeniu. Receptor CRH typu 1 (CRHR1) na oddzielnej populacji OPC umożliwia komórkom reakcję na hormon. Gdy CRHR1 jest nieobecny, OPC namnażają się szybciej po urazie, ale ostatecznie produkują mniej dojrzałych oligodendrocytów, pozostawiając naprawę mieliny niepełną. Utrata mieliny występuje w stwardnieniu rozsianym i przy urazach fizycznych, a może prowadzić do śmierci neuronów.

Podczas prawidłowego rozwoju mózgu OPC również budują mielinę od urodzenia do wczesnej dorosłości. Myszy pozbawione CRHR1 produkowały więcej OPC we wczesnym rozwoju, a jako dorosłe miały grubsze osłonki mielinowe, zwłaszcza wokół cienkich aksonów. To wskazuje, że CRHR1 na OPC wpływa zarówno na naprawę po urazie, jak i na mielinizację w trakcie rozwoju. Naukowcy przypuszczają, że rozwijające się neurony uwalniają CRH, aby regulować namnażanie i dojrzewanie OPC.

Wiadomo, że neurony uwalniają CRH podczas stresu, a stres we wczesnym życiu jest czynnikiem ryzyka zaburzeń psychicznych. Deussing spekuluje, że w stanach związanych ze stresem, takich jak depresja, układ CRH w OPC może odgrywać większą rolę, niż dotąd sądzono. Jeśli to się potwierdzi, szlak ten może wskazywać nowe podejścia terapeutyczne.