Inouye-zonnetelescoop legt scherpste beelden van de zon ooit vast

Wetenschappers hebben de scherpste beelden ooit van het zonneoppervlak vastgelegd, die wervelende stromingen onthullen die ruimteweer aandrijven. De waarnemingen zijn gedaan met de Inouye-zonnetelescoop op Hawaï en gepubliceerd in het tijdschrift Nature op 5 augustus 2026.

De beelden tonen een fenomeen dat Kelvin-Helmholtz-instabiliteit heet, waarbij hete gassen langs elkaar schuiven en spiraalvormige draaikolken creëren. Deze draaiende bewegingen, volgens NSO-astronoom dr. David Kuridze, bouwen magnetische energie op die grootschalige explosies zoals zonnevlammen en coronale massa-ejecties kan veroorzaken.

Het begrijpen van deze dynamiek is cruciaal omdat ruimteweer elektriciteitsnetten en satellieten op aarde kan verstoren en zelfs astronauten in gevaar kan brengen. Dr. David Boboltz van het Amerikaanse National Solar Observatory benadrukte dat de zon de bron van die energie is en dat het bestuderen van de fysica ervan tot op de kleinste schaal essentieel is om dergelijke gebeurtenissen te voorspellen.

De ligging van de telescoop op grote hoogte op een Hawaïaanse bergtop zorgde voor heldere, stofvrije luchten voor de waarnemingen. Dr. Friedrich Woeger, eveneens van de NSO, legde uit dat de bevindingen ook licht werpen op waarom het zonneoppervlak zo heet is, door te tonen hoe energie naar boven wordt getransporteerd totdat deze vrijkomt in gewelddadige uitbarstingen.

Naast praktische bescherming merkte Boboltz op dat de zon dient als een uniek laboratorium voor fundamentele fysica, verwijzend naar het eerste bewijs van Einsteins algemene relativiteitstheorie dat kwam uit waarnemingen van zonsverduisteringen. De nieuwe beelden vormen een stap voorwaarts in zowel toegepaste als theoretische zonnewetenschap.