80 miljoen jaar oude slangenhersenen onthullen vroege habitatwissels

Een fossiele slangensoort die 80 miljoen jaar geleden leefde, heeft onthuld dat vroege slangen experimenteerden met meerdere habitats en zintuiglijke strategieën, niet één evolutionair pad. Het onderzoek, gepubliceerd in Nature op 5 augustus 2026, onderzocht de uitzonderlijk goed bewaarde schedel en hersenen van Tametara mirim uit Brazilië, waaruit bleek dat deze was aangepast aan het graven, terwijl een andere fossiele slang, Dinilysia patagonica, geschikt was voor het leven op het land. De bevindingen zetten vraagtekens bij het langlopende debat over de vraag of slangen hun langgerekte, pootloze lichamen ondergronds of in het water ontwikkelden. In plaats daarvan suggereert de studie dat verschillende slangenlijnen veel eerder dan gedacht onafhankelijk van elkaar wisselden tussen gravende, land- en mariene omgevingen. Het internationale team, geleid door Tiago Simões van Princeton University, met senior auteurs Nicolas Di-Poï van de Universiteit van Helsinki en Annie Hsiou van de Universiteit van São Paulo, gebruikte computertomografie en 3D-rendering om de hersenen en het binnenoor van Tametara mirim te reconstrueren. De digitale reconstructie, uitgevoerd door postdoctoraal onderzoeker Simone Macrì en onderzoeksdirecteur Nicolas Di-Poï aan het HiLIFE Helsinki Institute of Life Science van de Universiteit van Helsinki, toonde aan dat Tametara en Dinilysia opvallend verschillende hersenvormen hadden, wat duidt op verschillende zintuiglijke aanpassingen. Volgens de onderzoekers wezen de hersenvorm en botmicrostructuur van Tametara op een gravende levensstijl, terwijl Dinilysia was aangepast aan het leven op het land. Samen met bewijs uit mariene sedimenten onthullen de bevindingen verschillende verschuivingen tussen gravende, land- en mariene levensstijlen in de vroege evolutie van slangen. De studie benadrukt dat vroege slangen niet simpelweg evolueerden naar één moderne toestand, maar experimenteerden met verschillende zintuiglijke en ecologische strategieën. Het fossiel, ontdekt in laat-Krijt-afzettingen in het zuidoosten van Brazilië, is een van de meest complete slangskeletten die ooit zijn gevonden. Het onderzoek verbindt de neuroanatomie van vroege slangen met hun zintuiglijke vermogens, habitats en evolutionaire geschiedenis, en toont aan dat vroege slangen al in het laat-Krijt een opmerkelijke ecologische en morfologische diversiteit hadden bereikt.