Mózg węża sprzed 80 mln lat ujawnia wczesne zmiany siedlisk

Skamieniały gatunek węża, który żył 80 milionów lat temu, ujawnił, że wczesne węże eksperymentowały z różnymi siedliskami i strategiami sensorycznymi, a nie podążały jedną ścieżką ewolucyjną. Badanie opublikowane w „Nature” 5 sierpnia 2026 roku analizowało wyjątkowo dobrze zachowaną czaszkę i mózg Tametara mirim z Brazylii, wykazując, że gatunek ten był przystosowany do rycia w ziemi, podczas gdy inny skamieniały wąż, Dinilysia patagonica, był przystosowany do życia na powierzchni. Odkrycia te podważają długotrwały spór o to, czy węże wyewoluowały swoje wydłużone, pozbawione kończyn ciała pod ziemią, czy w wodzie. Zamiast tego badania sugerują, że różne linie węży niezależnie przechodziły między środowiskami ryjącymi, lądowymi i morskimi znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. Międzynarodowy zespół pod kierownictwem Tiago Simõesa z Uniwersytetu Princeton, z udziałem starszych autorów Nicolasa Di-Poïa z Uniwersytetu w Helsinkach oraz Annie Hsiou z Uniwersytetu w São Paulo, wykorzystał tomografię komputerową i rendering 3D do rekonstrukcji mózgu i ucha wewnętrznego Tametara mirim. Cyfrowa rekonstrukcja, kierowana przez badacza podoktorskiego Simone Macrì i dyrektora badań Nicolasa Di-Poïa w Instytucie Nauk o Życiu HiLIFE Uniwersytetu w Helsinkach, wykazała, że Tametara i Dinilysia miały uderzająco różne kształty mózgu, co wskazuje na odmienne adaptacje sensoryczne. Według naukowców kształt mózgu i mikrostruktura kości Tametara wskazywały na tryb życia ryjący, podczas gdy Dinilysia była przystosowana do życia na lądzie. W połączeniu z dowodami z osadów morskich odkrycia ujawniają kilka zmian między trybem życia ryjącym, lądowym i morskim we wczesnej ewolucji węży. Badanie podkreśla, że wczesne węże nie zmierzały po prostu ku jednemu współczesnemu wzorcowi, lecz eksperymentowały z różnymi strategiami sensorycznymi i ekologicznymi. Skamieniałość, odkryta w późnokredowych osadach w południowo-wschodniej Brazylii, jest jednym z najbardziej kompletnych szkieletów węża, jakie kiedykolwiek znaleziono. Badania łączą neuroanatomię wczesnych węży z ich zdolnościami sensorycznymi, siedliskami i historią ewolucyjną, pokazując, że wczesne węże osiągnęły już niezwykłą różnorodność ekologiczną i morfologiczną w późnej kredzie.