80 milyon yıllık yılan beyni habitat değişimlerini ortaya koyuyor

80 milyon yıl önce yaşamış bir yılan türü, erken dönem yılanlarının tek bir evrimsel yol izlemediğini, birden fazla habitat ve duyusal strateji denediğini ortaya koydu. 5 Ağustos 2026'da Nature dergisinde yayımlanan araştırma, Brezilya'dan Tametara mirim'in olağanüstü korunmuş kafatası ve beynini inceledi ve bu türün oyuk açmaya adapte olduğunu, diğer bir fosil yılan olan Dinilysia patagonica'nın ise karada yaşamaya uygun olduğunu gösterdi. Bulgular, yılanların uzun, bacaksız vücutlarının yeraltında mı yoksa suda mı evrimleştiği konusundaki uzun süredir devam eden tartışmaya meydan okuyor. Çalışma bunun yerine, farklı yılan soylarının düşünülenden çok daha erken dönemde bağımsız olarak oyuk açma, karasal ve denizel ortamlar arasında geçiş yaptığını öne sürüyor. Princeton Üniversitesi'nden Tiago Simões liderliğindeki, kıdemli yazarları Helsinki Üniversitesi'nden Nicolas Di-Poï ve São Paulo Üniversitesi'nden Annie Hsiou olan uluslararası ekip, Tametara mirim'in beynini ve iç kulağını yeniden yapılandırmak için bilgisayarlı tomografi ve 3D görüntüleme kullandı. Helsinki Üniversitesi HiLIFE Helsinki Yaşam Bilimleri Enstitüsü'nde doktora sonrası araştırmacı Simone Macrì ve Araştırma Direktörü Nicolas Di-Poï tarafından yönetilen dijital yeniden yapılandırma, Tametara ve Dinilysia'nın belirgin şekilde farklı beyin şekillerine sahip olduğunu ve bunun farklı duyusal adaptasyonlara işaret ettiğini gösterdi. Araştırmacılara göre, Tametara'nın beyin şekli ve kemik mikroyapısı oyuk açma yaşam tarzına işaret ederken, Dinilysia karasal yaşama adapte olmuştu. Denizel tortullardan elde edilen kanıtlarla birlikte, bulgular erken yılan evriminde oyuk açma, karasal ve denizel yaşam tarzları arasında birkaç geçiş olduğunu ortaya koyuyor. Çalışma, erken yılanların sadece modern bir duruma doğru ilerlemediğini, farklı duyusal ve ekolojik stratejiler denediğini vurguluyor. Güneydoğu Brezilya'daki Geç Kretase çökellerinde keşfedilen fosil, şimdiye kadar bulunmuş en eksiksiz yılan iskeletlerinden biri. Araştırma, erken yılanların nöroanatomisini duyusal yetenekleri, habitatları ve evrimsel geçmişleriyle ilişkilendirerek, erken yılanların Geç Kretase'de zaten dikkat çekici ekolojik ve morfolojik çeşitliliğe ulaştığını gösteriyor.