Çikşulub çarpması dinozorları aşırı sıcak toz bulutuyla kızarttı

66 milyon yıl önce Dünya'ya çarpan asteroit, üst atmosferi aşırı ısıtarak canlı organizmaları kızarttı ve orman yangınlarını tetikledi; 28 Temmuz 2026'da yayımlanan bir araştırmaya göre bu olay, dinozorlar da dahil olmak üzere tüm bitki ve hayvan türlerinin dörtte üçünü yok eden Kretase-Paleojen kitlesel yok oluşunu başlattı.

Bilim insanları öldürme mekanizmalarını hararetle tartıştı, ancak 1980'de önerilen ve yaygın kabul gören Alvarez hipotezi, dünya çapındaki tortul katmanlardaki yüksek iridyum seviyelerine dayanarak çarpmanın yok oluşa neden olduğunu öne sürdü. Hollandalı jeofizikçi Jan Smit aynı yıl bağımsız olarak benzer bir sonuca ulaştı.

Jeofizikçiler Çikşulub kraterini ilk olarak 1970'lerin sonunda Meksika'nın Yucatan Yarımadası'nda keşfetti. Genişliği 11 ila 81 kilometre arasında değişen asteroit, 1945'te Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan atom bombalarından milyar kat daha fazla enerji açığa çıkardı. Graniti eritti, şokladı ve fırlattı; muhtemelen dev bir tsunamiye neden oldu ve atmosferi buharlaşmış kaya ve sülfatlarla doldurdu.

Araştırmaya göre, aşırı sıcak toz bulutundan kaynaklanan kızartma etkisi daha önceki araştırmaların ana odağı değildi, ancak yeni bulgular çarpmanın nasıl bu kadar yıkıma yol açtığını açıklığa kavuşturuyor. Daha sonraki araştırmalar, atmosferik ısınma ve orman yangınlarının bazı türlerin seçici olarak hayatta kalmasına nasıl katkıda bulunduğunu inceleyecek ve benzer süreçlerin rol oynadığı diğer kitlesel yok oluş olaylarının yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.