Avrupa'da fırlatma maliyeti ABD'nin 3 katı

Economics Letters dergisinde 14 Ağustos 2026'da yayımlanan yeni bir araştırma, SpaceX'in Falcon 9 roketinin küresel fırlatma pazarını kökten değiştirdiğini ve 2024'te ABD'nin dünya genelindeki toplam yük kütlesinin yüzde 82'sinden fazlasını taşıdığını ortaya koydu. İngiltere ve İtalya'dan kamu politikası araştırmacıları, roketin yeniden kullanılabilirliğinin ve yüksek uçuş sıklığının etkisini ölçmek için 1960'tan 2025'e kadar 6.700'den fazla fırlatmayı analiz etti.

ABD, 1990'dan bu yana Rusya'nın yörüngeye taşıdığı kümülatif yükün iki katından fazlasını taşıyarak, Rusya'nın önde olduğu 2010'ların ortalarına kıyasla büyük bir dönüşüm sağladı. 1995-2012 arasında ABD'nin küresel yük payı yüzde 50'den yüzde 20'nin altına düşmüştü; ancak 2020'lerin başında Falcon 9'un devreye girmesiyle bu pay hızla arttı. SpaceX artık Amazon, Northrop Grumman, AST Space Mobile ve OneWeb gibi doğrudan rakiplerinin yükleri de dahil olmak üzere yörüngeye taşınan tüm kütlenin dörtte üçünden fazlasını fırlatıyor.

Maliyet farkları oldukça belirgin. Araştırmacılar, ABD'de yörüngeye kilogram başına ortalama maliyetin 3.225 dolar olduğunu; Japonya'da 5.287 dolar, Çin'de 5.809 dolar, Rusya'da 6.682 dolar ve Avrupa'da 9.897 dolar olduğunu tahmin ediyor. Hindistan ise kilogram başına yaklaşık 15.000 dolarla en yüksek maliyete sahip; yazarlar bunu, sabit maliyetlerin sınırlı yüke dağıtıldığı küçük roket boyutlarına bağlıyor. On yıl önce ABD ve Avrupa'nın fırlatma maliyetleri benzerken, bugün Avrupa'nın maliyeti üç kat daha yüksek.

Araştırma, yalnızca yerli roketlere güvenen ülkelerin maliyetlerinin artacağı ve bunun da uydu takımyıldızı çalışmalarını yavaşlatabileceği konusunda uyarıyor. Avrupa'nın "taş ile sert yer arasında sıkışmış" durumda olduğu, düşük maliyetli Amerikan fırlatma teknolojisi ile pahalı ve ölçeklenmesi zor yerli seçenekler arasında seçim yapmak zorunda kaldığı belirtiliyor. Yazarlar, geliştirilmekte olan neredeyse tüm yeni ticari roketlerin bir tür yeniden kullanım içerdiğini, ancak Avrupa'nın bu konuda geride kaldığını; Avrupa Uzay Ajansı'nın Themis alt yörünge test programının başlangıçta 2022'de düşük irtifa testleri yapması planlanmasına rağmen henüz hayata geçirilemediğini ifade ediyor.