Reusachtige concentrische ringen ontdekt in de atmosfeer van Venus

Wetenschappers hebben reusachtige concentrische ringen ontdekt in de atmosfeer van Venus, een fenomeen dat nog nooit eerder op de planeet is waargenomen. De ringen, die lijken op atmosferische zwaartekrachtgolven zoals die op Aarde worden gezien, zijn gedetecteerd door de Japanse Akatsuki-ruimtesonde, die sinds 2015 in een baan om Venus draait. De ontdekking werd gedaan door een team onder leiding van onderzoekers van de Universiteit van Tokio en werd op 12 januari 2021 gepubliceerd in het tijdschrift Nature Geoscience.

De ringen, of concentrische zwaartekrachtgolven, strekken zich duizenden kilometers uit over de bovenste atmosfeer van Venus. Ze verschijnen als afwisselende lichte en donkere banden in ultraviolette beelden gemaakt door de camera van Akatsuki. De golven worden vermoedelijk gegenereerd door sterke winden die over bergen op het oppervlak van Venus stromen en vervolgens omhoog de atmosfeer in propageren. Deze bevinding beïnvloedt ons begrip van de atmosferische dynamiek van Venus, omdat dergelijke golven energie en momentum kunnen transporteren tussen verschillende lagen van de atmosfeer.

De ontdekking is belangrijk omdat het nieuwe inzichten biedt in het weer en klimaat van Venus, een planeet die vaak de 'boze tweeling' van de Aarde wordt genoemd vanwege zijn vergelijkbare grootte maar extreme omstandigheden. Het begrijpen van deze golven kan wetenschappers helpen om atmosferische processen op andere planeten, waaronder de Aarde, beter te begrijpen. De specifieke beelden die de ringen tonen, zijn vastgelegd op 7 december 2015 en 16 februari 2016, tijdens de vroege operaties van Akatsuki. De ringen werden waargenomen op hoogtes tussen 65 en 70 kilometer, in de wolkenlaag die Venus zijn gelige uiterlijk geeft.

Achtergrond: Venus heeft een dikke, koolstofdioxiderijke atmosfeer die veel sneller roteert dan de planeet zelf, een fenomeen dat bekend staat als superrotatie. Eerdere missies hebben verschillende golfpatronen waargenomen, maar deze concentrische ringen zijn een nieuwe toevoeging. De Akatsuki-ruimtesonde, oorspronkelijk gelanceerd in 2010, ondervond een storing in zijn hoofdmotor en kwam in 2015, vijf jaar later dan gepland, in een baan om Venus.

Volgende stappen: De onderzoekers zijn van plan om Venus met Akatsuki te blijven monitoren om te bestuderen hoe deze golven in de loop van de tijd evolueren en om hun exacte rol in de atmosferische circulatie van de planeet te bepalen. Ze hopen ook de Venusiaanse golven te vergelijken met soortgelijke verschijnselen op Aarde en Mars om planetaire atmosferen in het algemeen beter te begrijpen.