Venüs'ün atmosferinde dev eşmerkezli halkalar bulundu

Bilim insanları, Venüs'ün atmosferinde daha önce gezegende hiç gözlemlenmemiş bir fenomen olan dev eşmerkezli halkalar keşfetti. Dünya'da görülen atmosferik yerçekimi dalgalarına benzeyen halkalar, 2015'ten beri Venüs'ün yörüngesinde bulunan Japon Akatsuki uzay aracı tarafından tespit edildi. Keşif, Tokyo Üniversitesi'nden araştırmacıların liderliğindeki bir ekip tarafından yapıldı ve 12 Ocak 2021'de Nature Geoscience dergisinde yayınlandı.

Halkalar veya eşmerkezli yerçekimi dalgaları, Venüs'ün üst atmosferinde binlerce kilometre boyunca uzanıyor. Akatsuki'nin kamerası tarafından çekilen morötesi görüntülerde dönüşümlü parlak ve koyu bantlar olarak görünüyorlar. Dalgaların, Venüs'ün yüzeyindeki dağların üzerinden esen güçlü rüzgarlar tarafından oluşturulduğu ve daha sonra atmosfere doğru yayıldığı düşünülüyor. Bu bulgu, Venüs'ün atmosfer dinamikleri hakkındaki anlayışımızı etkiliyor, çünkü bu tür dalgalar atmosferin farklı katmanları arasında enerji ve momentum taşıyabilir.

Keşif önemlidir çünkü Dünya'nın 'kötü ikizi' olarak adlandırılan, benzer büyüklükte ancak aşırı koşullara sahip Venüs'ün hava durumu ve iklimi hakkında yeni bilgiler sağlıyor. Bu dalgaları anlamak, bilim insanlarının Dünya da dahil olmak üzere diğer gezegenlerdeki atmosferik süreçleri daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir. Halkaları gösteren belirli görüntüler, Akatsuki'nin erken operasyonları sırasında 7 Aralık 2015 ve 16 Şubat 2016'da çekildi. Halkalar, Venüs'e sarımsı görünümünü veren bulut tabakasında, 65 ila 70 kilometre yüksekliklerde gözlemlendi.

Arka plan: Venüs, gezegenin kendisinden çok daha hızlı dönen kalın, karbondioksit açısından zengin bir atmosfere sahiptir; bu fenomen süperrotasyon olarak bilinir. Önceki görevler çeşitli dalga desenleri gözlemlemişti, ancak bu eşmerkezli halkalar yeni bir ekleme. Aslen 2010'da fırlatılan Akatsuki uzay aracı, ana motorunda bir arıza yaşadı ve planlanandan beş yıl sonra, 2015'te Venüs'ün yörüngesine girdi.

Sonraki adımlar: Araştırmacılar, bu dalgaların zaman içinde nasıl evrildiğini incelemek ve gezegenin atmosferik dolaşımındaki tam rollerini belirlemek için Akatsuki ile Venüs'ü izlemeye devam etmeyi planlıyor. Ayrıca, Venüs dalgalarını Dünya ve Mars'taki benzer fenomenlerle karşılaştırarak gezegen atmosferlerini genel olarak daha iyi anlamayı umuyorlar.