Yetişkin beyin kendini onarabiliyor

Zürih Üniversitesi'nden araştırmacılar, 12 Ağustos 2026'da yayımlanan fare çalışmasında, yetişkin beynin yaralanma veya bazı otoimmün hastalıklar sonrası kendini onarabildiğini, çünkü destek hücrelerinin hasarlı bölgelere yeni oluşan çekirdekler gönderdiğini bildirdi.

Bu bulgu, yetişkin beynin yok olan astrositleri tamamen yenileyemediği yönündeki uzun süredir kabul gören varsayımı sorguluyor. Astrositler, nöronları besleyen, kan akışını düzenleyen ve beyin dokusunun sağlığını koruyan yıldız şeklindeki glial hücrelerdir.

Astrosit kaybı, beyin yaralanmalarının yanı sıra, antikorların bu hücrelere saldırdığı nöromiyelit optika spektrum bozukluğu gibi otoimmün hastalıklarda da görülür.

Fizyoloji ve Toksikoloji Enstitüsü'nde Bruno Weber yönetiminde çalışan başyazarlar Marina Herwerth ve Matthias Wyss, canlı farelerde yenileyici astrosit popülasyonu tespit etti. Bu hücreler hasarlı bölgelerin çevresinde toplanarak kaybolan astrosit ağını yeniden inşa ediyor.

Ekip, iki fotonlu mikroskopi kullanarak fare beyinlerini haftalarca gerçek zamanlı izledi ve farklı bölgelerdeki gen aktivitesini takip etti. Yenileyici astrositler bölünüyor ve yavru hücrelerin çekirdekleri, hücre uzantıları boyunca uzun mesafeler kat ederek hasarlı dokuyu yeniden dolduruyor.

Bruno Weber, bulguların yetişkin beyinde daha önce bilinmeyen bir kendini onarma yeteneğini ortaya koyduğunu ve astrosit kaybıyla ilgili rahatsızlıklardan iyileşmeyi desteklemenin yeni yollarına işaret ettiğini söyledi.

Araştırmacılar ayrıca onarım sırasında geçici olarak aktifleşen birçok gen ve sinyal yolu belirledi. Bu mekanizmalar seçici olarak aktive edilirse, hasarlı beyin dokusunun onarılmasına ve bazı beyin bozukluklarından iyileşmenin hızlanmasına yardımcı olabilir.