Ślady stóp sprzed 1,4 mln lat: krewniacy człowieka podróżowali w męskich grupach

Skamieniałe ślady stóp odkryte w północnej Kenii wskazują, że 1,4-milionowy krewniak człowieka, prawdopodobnie Paranthropus boisei, miał większe rozmiary ciała i inne wzorce społeczne niż dotychczas sądzono. Wyniki opublikowane 27 lipca 2026 roku pochodzą z analizy tropów zachowanych na stanowisku Ileret, na wschód od jeziora Turkana, jak podają naukowcy. Ślady ujawniają, że niektóre osobniki osiągały do 1,7 metra wzrostu, co podważa wcześniejsze szacunki oparte na szczątkach szkieletowych. Tropy sugerują również, że grupy tego gatunku mogły podróżować w stadach złożonych wyłącznie z samców – zachowanie nieudokumentowane wcześniej u wczesnych homininów.

Ślady pozostawiono w miękkim błocie w pobliżu starożytnego jeziora i obejmują tropy wielu osobników o różnej wielkości. Naukowcy szacują, że największy osobnik ważył około 50 kilogramów, znacznie więcej niż typowe 30–40 kilogramów wnioskowane z fragmentarycznych skamieniałości. Tropy wykazują wyraźny podział wielkości – większe odciski skupione są razem, a mniejsze w osobnej grupie. Według badania wzór ten wskazuje na możliwy podział ze względu na płeć, gdzie dorosłe samce poruszały się razem, a samice z młodymi tworzyły odrębne grupy – struktura społeczna przypominająca niektóre współczesne naczelne.

Odkrycie to jest ważne, ponieważ dostarcza bezpośrednich dowodów behawioralnych, które rzadko zachowują się w zapisie kopalnym. W przeciwieństwie do kości, ślady stóp uchwycają moment w czasie, ujawniając, jak poruszali się i wchodzili w interakcje ci starożytni krewniacy. Szacunki wielkości wymuszają również ponowną ocenę Paranthropus boisei – gatunku znanego z masywnej czaszki i ogromnych zębów do żucia, ale którego anatomia pozaczaszkowa pozostawała słabo poznana. Nowe dane sugerują, że dymorfizm płciowy – różnice w wielkości ciała między samcami a samicami – był bardziej wyraźny niż wcześniej sądzono, co może wpłynąć na interpretacje ich organizacji społecznej i niszy ekologicznej.

Badanie prowadzone przez zespół z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka i innych instytucji przeanalizowało łącznie 97 śladów stóp z pięciu odrębnych tropów. Ślady datowane są na 1,4 miliona lat, na podstawie dobrze ustalonej stratygrafii formacji Koobi Fora. Największy odcisk ma 27 centymetrów długości, co odpowiada osobnikowi o wzroście około 1,7 metra. Naukowcy wykorzystali proporcje stóp współczesnego człowieka i szympansa do oszacowania wzrostu i masy ciała, przyznając, że ekstrapolacje te obarczone są pewną niepewnością. Stanowisko to dostarczyło już wcześniej śladów homininów, ale po raz pierwszy udokumentowano tak wyraźną segregację wielkości.

Wcześniejsze odkrycia w Ileret obejmują 1,5-milionowe ślady stóp przypisywane Homo erectus, które wykazywały bardziej mieszane grupy wielkościowe. Kontrast z nowymi tropami Paranthropus boisei podkreśla różnorodność zachowań społecznych homininów we wczesnym plejstocenie. Zespół badawczy planuje kontynuować wykopaliska w okolicy, mając nadzieję na znalezienie dodatkowych tropów, które wyjaśnią, czy ten wzorzec był typowy, czy stanowił anomalię. Naukowcy dążą również do udoskonalenia szacunków wielkości ciała przy użyciu bardziej zaawansowanych technik modelowania.

Według raportu odkrycia mogą zmienić nasze rozumienie tego, jak wcześni krewniacy człowieka przystosowywali się do swojego środowiska. Jeśli Paranthropus boisei rzeczywiście podróżował w grupach samców, może to odzwierciedlać strategię żerowania lub unikania drapieżników odmienną od tej u współczesnych gatunków Homo. Badanie podkreśla wartość dowodów ze śladów stóp w wypełnianiu luk pozostawionych przez zapis szkieletowy, oferując rzadki wgląd w codzienne życie naszych starożytnych krewnych.