Kryzys finansowy Jodrell Bank grozi drenażem mózgów w brytyjskiej fizyce

Kryzys finansowy w Obserwatorium Jodrell Bank osiągnął punkt krytyczny 28 lipca 2026 roku, zagrażając przyszłości światowej sławy centrum radioastronomii i ryzykując drenaż mózgów w brytyjskiej fizyce.

Uniwersytet w Manchesterze, który zarządza obiektem w Cheshire, poinformował, że obserwatorium potrzebuje 15 milionów funtów rocznie na utrzymanie obecnej działalności, ale w roku budżetowym 2026-27 brakuje mu 8 milionów funtów. Bez pilnej interwencji może ograniczyć badania, skrócić godziny pracy teleskopów i stracić kluczowych pracowników.

Bezpośrednio zagrożonych jest ponad 100 naukowców, inżynierów i pracowników pomocniczych. Kultowy Teleskop Lovella, ukończony w 1957 roku, kosztuje 2,5 miliona funtów rocznie i pozostaje niezbędny do śledzenia satelitów oraz badania zjawisk kosmicznych. Kryzys zagraża również wiodącej roli Jodrell Bank w Square Kilometre Array, globalnej sieci radioteleskopów.

Jodrell Bank jest kamieniem węgielnym brytyjskiej nauki od czasu, gdy fizyk Bernard Lovell założył go w 1945 roku, wykorzystując wojskowy radar do odkrywania odbić radiowych od śladów meteorów. UNESCO wpisało obiekt na listę światowego dziedzictwa w 2019 roku. Zwolennicy twierdzą, że drenaż mózgów osłabiłby pozycję naukową Wielkiej Brytanii i podkopał wzrost gospodarczy.

Niedobory wynikają z obniżonych dotacji rządowych, rosnących kosztów i zakończenia w grudniu 2025 roku dużego europejskiego grantu badawczego. Wykluczenie po Brexicie z niektórych unijnych programów badawczych od 2020 roku oraz stałe alokacje, które nie nadążają za inflacją, uszczupliły finansowanie. W 2024 roku Rada ds. Obiektów Nauki i Technologii ostrzegała, że zdolność badawcza się kurczy, ale nie przeznaczono dodatkowego wsparcia dla Jodrell Bank.

28 lipca 2026 roku prorektor uniwersytetu potwierdził pilne rozmowy z Departamentem Nauki, Innowacji i Technologii w sprawie pożyczki pomostowej. Jeśli do września 2026 roku nie zostanie znalezione rozwiązanie, obserwatorium może zawiesić międzynarodową współpracę, co doprowadzi do exodusu czołowych naukowców i trwałego ciosu dla brytyjskiej nauki.