Galápagos-margrietjes zelfde bladvorm, andere genen

Wetenschappers hebben ontdekt dat diep ingesneden bladeren onafhankelijk van elkaar meerdere keren zijn geëvolueerd bij de Galápagos-reuzemargrietjes, een plantengroep die bekendstaat als Scalesia, telkens via verschillende genetische routes. De bevinding, gerapporteerd op 30 juli 2026, levert een duidelijk voorbeeld van parallelle evolutie in actie.

Het onderzoek, gepubliceerd in Nature Communications, werd uitgevoerd door een internationaal team onder leiding van professor Michael D. Martin van het Universiteitsmuseum van de Noorse Universiteit voor Wetenschap en Technologie en Vanessa Bieker van de Royal Botanic Gardens, Kew. Ze analyseerden de volledige genomen van elke bekende Scalesia-soort, die in de afgelopen miljoen jaar zijn ontstaan na aankomst van het Zuid-Amerikaanse vasteland.

Dit is belangrijk omdat het laat zien hoe complexe kenmerken herhaaldelijk kunnen ontstaan in afzonderlijke populaties, wat ons begrip van adaptieve radiatie verdiept – het proces waarbij één voorouderlijke soort zich snel diversifieert in vele vormen die zijn aangepast aan verschillende habitats. De planten variëren enorm, van lage struiken tot hoge bomen, met bladeren die variëren van groot en gaafrandig tot klein en diep ingesneden, een aanpassing die hen kan helpen droge, hete omstandigheden te overleven door waterverlies te beperken en warmte effectiever af te voeren.

De studie wees uit dat elke keer dat de ingesneden bladvorm evolueerde, dit gebeurde via verschillende genen, die allemaal tot hetzelfde biologische systeem behoren dat de bladontwikkeling regelt. In plaats van één enkel meestergen, verfijnde de evolutie verschillende componenten van een genetisch netwerk om vergelijkbare fysieke uitkomsten te produceren.

Charles Darwin verzamelde plantenspecimens tijdens zijn bezoek aan de Galápagos in 1835 aan boord van de HMS Beagle, waaronder vier Scalesia-soorten die later als nieuw voor de wetenschap werden geïdentificeerd. Zijn werk aan vinken van de eilanden werd krachtig bewijs voor natuurlijke selectie, en het nieuwe onderzoek toont aan dat de eilanden meer dan 150 jaar later nog steeds evolutionaire biologie onthullen.

Het genetische bewijs wijst er ook op dat er mogelijk nieuwe Scalesia-soorten ontstaan, aangezien populaties binnen dezelfde soort grote genetische verschillen vertonen en lange tijd geïsoleerd zijn geweest. De onderzoekers stellen dat elke populatie als een afzonderlijke beschermingseenheid moet worden beheerd, wat zou kunnen veranderen hoe de kenmerkende planten en ecosystemen van de Galápagos worden beschermd.