Mohendżo-Daro: bogactwo rozkładało się równiej wraz z rozwojem miasta

4000-letnie miasto w dolinie Indusu stawało się coraz bardziej egalitarne w miarę swojego wzrostu i zwiększania produktywności – wynika z badania opublikowanego 30 lipca 2026 roku w czasopiśmie „Antiquity”. Naukowcy z University of York odkryli, że Mohendżo-Daro zaprzecza powszechnemu historycznemu wzorcowi, według którego urbanizacji towarzyszy wzrost nierówności.

Badanie prowadzone przez dr. Adama Greena z Wydziału Archeologii oraz Wydziału Środowiska i Geografii University of York analizowało wielkość domów w starożytnym mieście. Analiza wykazała, że różnica między największymi a najmniejszymi domostwami zmniejszała się z czasem, co wskazuje na bardziej równomierny rozkład bogactwa w miarę dojrzewania Mohendżo-Daro.

Odkrycie to podważa tradycyjny model, w którym królowie, kapłani i potężni przywódcy gromadzą bogactwo, gdy małe osady rolnicze przekształcają się w miasta. Zamiast tego Mohendżo-Daro wydaje się być bardziej egalitarne niż porównywalne społeczeństwa Mezopotamii i Grecji, gdzie powszechne były dramatyczne różnice między zamożnymi a zwykłymi gospodarstwami domowymi.

Dr Green stwierdził, że dane archiwalne pokazują, iż w późniejszych latach istnienia miasta różnice majątkowe spadły do poziomów typowych dla pierwszych wsi rolniczych. Porównał Mohendżo-Daro ze starożytnym Egiptem i Grecją, zauważając, że podczas gdy Egipcjanie budowali piramidy dla bogów-królów, a Grecy wznosili ogromne pałace w Knossos, mieszkańcy Indusu skupiali się na wyrafinowanych ceglanych kanałach i uporządkowanym układzie ulic.

Miasto inwestowało w praktyczną infrastrukturę przynoszącą korzyści szerszej populacji, taką jak starannie zaplanowane ulice i zaawansowane systemy odwadniające. Archeolodzy znajdują również pieczęcie induskie – ważne narzędzia handlu – wewnątrz zwykłych domów, a nie skoncentrowane w budynkach publicznych, i nie odkryto żadnych znanych pałaców, co sugeruje, że bogactwo i władza nie były zmonopolizowane przez jednego władcę.

Ujednolicony system wag i miar używany w całym regionie mógł wspierać bardziej sprawiedliwy handel. Naukowcy argumentują, że Mohendżo-Daro pokazuje, jak zaawansowane technologicznie społeczeństwo mogło szeroko dystrybuować dobrobyt, a dr Green zauważył, że okres najniższych nierówności zbiegł się ze wzrostem produktywności, co stanowi lekcję dla współczesnych społeczeństw na temat sprawiedliwego dzielenia się zasobami i władzą.