950 Claude ajanı 21 saatte CRISPR benzeri enzim sistemi buldu

Yapay zekâ ajanları 21 saat boyunca 1,9 milyar metagenomik protein kümesi taradı ve bakterileri enfekte eden virüslerde, yani bakteriyofajlarda, daha önce tanımlanmamış bir enzim sistemine rastladı. Anthropic 23 Eylül 2026'da yayımladığı yazıda bulguyu duyurdu ve sisteme "dizi ilişkili ters transkriptazlar" (ART) adını verdi.

Şirketin teknik raporuna göre aramayı yaklaşık 950 ajan yürüttü ve toplam 210 milyon token harcandı. Ajanlar 200 binden fazla ters transkriptaz topladı, bunların içinden 3.500 aday sistem ayıkladı ve insan incelemesine göndermek üzere en dikkat çekici 20 tanesini rapora dönüştürdü. İnsan eline ulaşan bu 20 rapor, taranan 1,9 milyar protein kümesinin yaklaşık 95 milyonda birine denk geliyor.

Anthropic'in anlatımına göre ART üç parçadan oluşuyor: RNA'yı DNA'ya kopyalayan bir ters transkriptaz, yanındaki işlevi bilinmeyen bir ortak gen ve eşit aralıklarla dizilmiş uzun bir DNA tekrar dizisi. Bu tekrar düzeni CRISPR dizilerini andırıyor. Ters transkriptazın kendisi daha önceki çalışmalarda bir dev fajda tanımlanmıştı; şirkete göre Claude, tekrar dizisiyle yardımcı proteini ilk kez birlikte fark eden oldu.

Şirket işe yaramayan kısmı da yayımladı. Aynı kampanya on kez daha çalıştırıldı ve rapora göre tekrar dizisi her seferinde gözden kaçtı; Anthropic bunu arama uzayının genişliğine ve ajan altyapısının belirlenimci olmayan davranışına bağlıyor. Sabit girdili testlerde diziler doğrudan modelin bağlamına konduğunda en yetenekli modeller diziyi denemelerin en az %90'ında doğru tarif etti; dosya ve araçlarla çalışmak zorunda kaldıklarında bu oran %32'ye kadar düştü. Şirketin kendi açıklaması da aynı yöne işaret ediyor: dosya üzerinden çalışan denemelerin %39'u hiçbir zaman 200 ardışık nükleotid okumadı.

ART'ın ne işe yaradığı hâlâ bilinmiyor. Anthropic ilk deneylerin dizinin belirgin kısa RNA'lara dönüştüğünü gösterdiğini, sistemin asıl işlevini belirleme çalışmasının sürdüğünü söylüyor. CRISPR gen düzenlemesinin öncülerinden, MIT ve Broad Enstitüsü'nden Feng Zhang, şirketin sayfasında bulguyu "yapay zekâ ajanlarının biyolojik keşfe nasıl katkı sunabileceğinin heyecan verici bir örneği" diye niteledi. Stanford'dan biyomühendis Stanley Qi, Al Jazeera'ya sonucun "inanılmaz heyecan verici" olduğunu söyledi. Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mikrobiyolog Kevin Blake ise aynı yayına daha temkinli konuştu: "Bunun bir teknoloji olarak CRISPR'a rakip olduğuna ya da herhangi bir tedavi veya pratik uygulamaya dönüştürülebileceğine dair hiçbir gösterge yok."

Al Jazeera'nın aktardığına göre Anthropic'in üst yöneticisi Dario Amodei X'te, şirketin bu moleküler makinenin "yeni bir gen düzenleme mekanizması olabileceğinden" şüphelendiğini yazdı. Bu bir sonuç değil, bir şüphe; şirketin kendi yazısı işlevin belirlenmediğini söylüyor. İzlenecek adımlar, sürdüğü belirtilen laboratuvar deneyleri ve dış grupların ön baskıdaki analizi yineleyip yineleyemeyeceği.

Şeffaflık notu: NewUJ'nin yayın süreci Anthropic'in Claude modellerini kullanıyor.