Yeni bağırsak bakterisi farelerde iç yağı azalttı

Obezite tedavisinde öne çıkan ilaçlar iştahı bastırarak çalışıyor. Duke Üniversitesi Tıp Fakültesi ekibinin 23 Eylül 2026'da Cell Host & Microbe dergisinde yayımladığı çalışma ise başka bir yol tarif ediyor: bağırsakta yaşayan, daha önce tanımlanmamış bir bakterinin salgıladığı şeker molekülü obez farelerde iç organ yağını azalttı. Hayvanlar bunu yaparken ne daha az yedi ne de kas kaybetti.

Bakteriye Clostridium immunis adı verildi. Araştırmacılara göre sağlıklı insan bağırsak florasının bugüne kadar bilinmeyen bir üyesi. Salgıladığı molekül ise bir ekzopolisakkarit, yani karmaşık bir şeker; üzerinde fosfokolin adlı bir kimyasal işaret taşıyor.

Ekip, bu işareti üretemeyen genetiği değiştirilmiş C. immunis suşları hazırladı. Fosfokolin olmadığında metabolik hastalığa karşı koruma ortadan kalktı; araştırmacılar molekülün asıl işi gören parçasının bu işaret olduğu sonucuna böyle vardı.

Obez farelerde molekül, iç organların çevresinde biriken ve Duke'un aktardığına göre diyabet ile kalp hastalığıyla ilişkilendirilen viseral yağı azalttı; metabolik etkinliği, en belirgin biçimde de viseral yağ dokusunda artırdı. Bağışıklık tarafında da bir iz bulundu: molekül ince bağırsakta ve iç yağ dokusunda IL-22 adlı sinyal proteininin düzeyini düşürdü, metabolik etkinlikteki artış bu düşüşün ardından geldi.

Çalışmayı yürüten Duke öğretim üyesi Neeraj Surana, GLP-1 ilaçlarının "obezite ve eşlik eden hastalıkların tedavisini dönüştürdüğünü, ancak herkeste işe yaramadığını ve sık sık ciddi yan etkilere yol açtığını" söyledi. Surana'ya göre bakteri ve şekeri "GLP-1 ilaçlarına ek ya da alternatif olarak kullanılabilir".

Bunun insanlara taşınıp taşınmayacağı belirsiz. Araştırmacılar binlerce kişiye ait mikrobiyom verisini incelediğinde, fosfokolin üretiminden sorumlu genlerin obezitesi ya da yüksek trigliserit düzeyi olanlarda daha seyrek olduğunu gördü. Bu bir korelasyon; molekülün insanda bir şeyi tedavi ettiğinin kanıtı değil. Duke, bulguların bakterinin veya şekerinin insanda obeziteyi tedavi edebildiğini henüz göstermediğini, ekibin klinik çalışmalar için fon aradığını açıkça belirtiyor.

Çalışma, ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), Hartwell Vakfı, Duke Mikrobiyom Merkezi, Duke'un Gilhuly Hızlandırıcı Fonu, Amerikan Kalp Derneği ve Singapur Ulusal Üniversitesi tarafından desteklendi.

Fikir duyurunun düşündürdüğünden uzun süredir ortada: aynı ekip fosfokolin mekanizmasına dair ilk tarifini 12 Haziran 2024'te bioRxiv'de ön baskı olarak yayımlamıştı; hakem denetiminden geçmiş makaleye kadar yaklaşık 27 ay geçti.