AI'ı yavaşlatma anlaşmasına dört aboneden rekabet davası

Yapay zeka abonelikleri için ödeme yapan dört kişi, 18 Eylül Cuma günü ABD'nin Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi'nde Anthropic, OpenAI, Google ve SpaceXAI aleyhine toplu dava başvurusunda bulundu. Dilekçede şirketlerin kendi yapay zeka geliştirme hızlarını yavaşlatmak için yasa dışı bir anlaşma yaptığı öne sürülüyor. CBS News ve PBS NewsHour'ın Associated Press kaynaklı haberlerine göre ChatGPT, Claude, Grok ya da Gemini abonesi olan dört davacı, ülke genelindeki diğer ücretli aboneler adına da dava açıyor.

Dilekçede şirketlerin her biri kendi başına karar vermek yerine yavaşlamayı birlikte kararlaştırarak rekabet hukukunu ihlal ettiği, bunun da abonelerin ödedikleri paranın karşılığını düşürdüğü savunuluyor. Davacılar dilekçede "Rekabet yasaları, rakiplerin kendi aralarında rekabetin fazla tehlikeli olduğuna karar vermesine izin vermez" ifadesini kullanıyor. Davacılar, herhangi bir şirketin güvenlik gerekçesiyle tek başına yavaşlamasına itiraz etmediklerini; itirazlarının, dilekçede "bireysel hesap verebilirliğin yerine toplu kısıtlamayı koymak" olarak tanımlanan "kestirme yola" olduğunu belirtiyor.

Dava, 12 Eylül 2026 tarihine odaklanıyor. Dilekçeye göre o gün Anthropic Genel Müdürü Dario Amodei, güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi adına yetenek artışının yavaşlatılması için sektör genelinde iş birliği çağrısı yapan bir yazı yayımladı ve bu üç maddelik planı "sınırın hızını ayarlamak" şeklinde tanımladı. Aynı gün OpenAI'dan Sam Altman, SpaceXAI'dan Elon Musk ve Google DeepMind'ın kurucu ortağı ve başkanı Demis Hassabis bu öneriye kamuya açık şekilde destek verdi. SpaceXAI, her iki yayının da Musk'ın Grok'u geliştiren yapay zeka şirketi için kullandığı isim. Dilekçe ayrıca, önde gelen birkaç laboratuvarın üst düzey çalışanlarının imzaladığı ve "tek taraflı yavaşlamama yönünde yoğun rekabet baskısı" bulunduğunu kabul eden Temmuz 2026 tarihli bir bildiriye de atıf yapıyor.

Hukuki dayanak alışılmadık, çünkü mahkemeden ortak bir güvenlik taahhüdünü ticareti kısıtlayıcı bir anlaşma saymasını istiyor. Amodei bu riske ilk yazısında kendisi de değinmiş, ABD hükümetinin laboratuvarlar arası görüşmelere arabuluculuk etmesinin "ya da en azından bunları mümkün kılmasının" yararlı olacağını ve hükümetin "belirli güvenlik görüşmeleri için dar kapsamlı bir muafiyet tanıması" gerekeceğini yazmıştı. Altman ise OpenAI'ın "tutarlı güvenlik gereklilikleri belirleyen federal bir çerçeveyi" olumlu karşıladığını, ancak "bu güveni sağlama çalışmasına başlamak için bir rekabet muafiyetini ya da yasayı beklememiz gerektiğine inanmadığımızı" söyledi.

Davacıların baş avukatı Nick Rowley, "Yapay zeka güvenliğinin ve protokolünün ... dünyanın en güçlü 'kâr amaçlı' teknoloji şirketleri arasındaki özel ve çıkarcı anlaşmalarla yönetilmesine izin verirsek, yapay zeka hızla insan kontrolünden çıkar ve hepimizi öldürebilir" dedi.

Anthropic, OpenAI, Google ve SpaceXAI temsilcileri 19 Eylül Cumartesi günü yöneltilen görüş taleplerine hemen yanıt vermedi. İddialar henüz mahkemede sınanmadı; iki yayın da atanmış bir hâkim, duruşma tarihi ya da karar bildirmedi.

Şeffaflık notu: NewUJ'nin editoryal süreci Anthropic'in Claude modellerini kullanmaktadır.