Rzadki wędrujący czarny dziura rozrywa gwiazdę

Astronomowie wykryli jedno z najrzadszych zdarzeń z udziałem czarnej dziury, jakie kiedykolwiek zaobserwowano: supermasywną czarną dziurę wędrującą na skraju swojej macierzystej galaktyki i rozrywającą gwiazdę. Zdarzenie, oznaczone jako Swift J023017.0+283603, zostało zarejestrowane przez należące do NASA obserwatorium Neil Gehrels Swift 27 lipca 2026 roku.

Odkrycie wpływa na nasze rozumienie zachowania supermasywnych czarnych dziur poza centrami galaktyk. Według badaczy jest to najlepszy jak dotąd przykład ogromnej wędrującej czarnej dziury schwytanej na gorącym uczynku rozrywania gwiazdy, zjawiska znanego jako pływowe rozerwanie. Szacuje się, że czarna dziura ma masę milionów razy większą od Słońca i znajduje się w galaktyce oddalonej o około 500 milionów lat świetlnych.

To odkrycie jest ważne, ponieważ dostarcza bezpośrednich dowodów na to, że supermasywne czarne dziury mogą istnieć daleko od galaktycznych jąder, prawdopodobnie wyrzucone przez oddziaływania grawitacyjne podczas łączenia się galaktyk. Zdarzenie, które wywołało jasny rozbłysk promieniowania rentgenowskiego i ultrafioletowego, zostało po raz pierwszy zauważone przez teleskop Burst Alert Telescope na pokładzie Swifta. Obserwacje uzupełniające innymi teleskopami potwierdziły lokalizację i naturę wybuchu.

Źródło podaje datę zdarzenia jako 27 lipca 2026 roku i wymienia obserwatorium Swift NASA. Czarna dziura jest opisywana jako „wędrująca” i „mega”, a zdarzenie jest pływowym rozerwaniem gwiazdy. Galaktyka, w której znajduje się czarna dziura, nie jest nazwana, ale odległość podano jako około 500 milionów lat świetlnych. Badaniami kierowali astronomowie z UNC-Chapel Hill, którzy opublikowali swoje wyniki w badaniu opisanym przez wiele mediów.

Tło: Zdarzenia pływowego rozerwania mają miejsce, gdy gwiazda zbliży się zbyt blisko czarnej dziury i zostanie rozerwana przez intensywne siły grawitacyjne. Większość znanych supermasywnych czarnych dziur znajduje się w centrach galaktyk, więc znalezienie jednej wędrującej na skraju jest niezwykłe. Wcześniejsze opracowania przewidywały istnienie takich wędrujących czarnych dziur, ale do tej pory brakowało jednoznacznych dowodów obserwacyjnych.

Według raportu, prawdopodobne kolejne kroki obejmują dalsze monitorowanie zanikającego poświaty zdarzenia oraz poszukiwanie podobnych przypadków w innych galaktykach. Odkrycie może również skłonić do rewizji modeli populacji i dynamiki czarnych dziur, pomagając astronomom lepiej oszacować, ile takich wędrujących olbrzymów krąży we wszechświecie.