UE zyska prawo karania firm AI grzywną do 15 mln euro

Komisja Europejska uzyskała 2 sierpnia 2026 r. nowe uprawnienia egzekucyjne wobec modeli AI ogólnego przeznaczenia, umożliwiające kontrolę modeli, ograniczanie dostępu do rynku UE oraz nakładanie kar finansowych. Przepisy dotyczą każdej firmy oferującej takie modele w UE, w tym amerykańskich przedsiębiorstw, takich jak Anthropic, OpenAI i Google.

Uprawnienia, które weszły w życie w niedzielę 2 sierpnia 2026 r., pozwalają Komisji żądać oceny modelu przed jego publicznym udostępnieniem w regionie. Może ona również zablokować dostęp do rynku i nakładać na dostawców kary do 15 mln euro lub 3% rocznych obrotów, w zależności od tego, która kwota jest wyższa. Jak zauważa Elisabetta Righini, partnerka w kancelarii Sidley Austin, amerykański adres nie chroni laboratorium przed unijnym regulatorem, a dostawcy spoza UE muszą wyznaczyć unijnego przedstawiciela jako punkt kontaktowy.

Ten krok zaostrza napięcia między USA a UE w kwestii suwerenności technologicznej i kar nakładanych na amerykańskie firmy. W lipcu 2026 r. Google został ukarany grzywną w wysokości 1 mld dolarów po tym, jak regulatorzy uznali, że faworyzuje własne usługi, co skłoniło prezydenta USA Donalda Trumpa do groźby nałożenia „znacznych” ceł. Nowe uprawnienia egzekucyjne w obszarze AI mogą stworzyć kolejne punkty zapalne, gdyż UE dąży do zmniejszenia zależności od amerykańskich systemów w obliczu rosnących tarć politycznych.

Uprawnienia te są częścią stopniowego wdrażania unijnego aktu o sztucznej inteligencji z 2024 r., który przewidywał okres przejściowy dla niektórych przepisów. Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca Komisji ds. suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji, stwierdziła w oświadczeniu, że szkody mogą wystąpić, jeśli AI nie jest odpowiednio zaprojektowana i używana, a najbardziej zaawansowane modele stwarzają ryzyko na zupełnie nową skalę. Righini zauważyła, że ryzyko kar jest „realne”, a odpowiedzialność obejmuje odmowę udzielenia informacji, udzielanie mylących odpowiedzi lub blokowanie oceny modelu.

UE wcześniej przez miesiące starała się uzyskać dostęp do modelu Mythos firmy Anthropic, zanim firma zgodziła się go udostępnić. W styczniu 2026 r. blok wszczął dochodzenie w sprawie platformy X Elona Muska w związku z treściami o charakterze seksualnym rozpowszechnianymi przez czatbota AI Grok. 31 lipca 2026 r. Reuters podał, że UE prowadzi rozmowy z OpenAI i Anthropic po niedawnych cyberatakach przeprowadzonych przez ich modele; OpenAI potwierdziło kontakt z unijnym biurem ds. AI, a Komisja i Anthropic zostały poproszone o komentarz.

Tom Gordon, wiceprezes OpenAI ds. polityki w regionie EMEA, powiedział, że firma ściśle współpracowała z Komisją przy wdrażaniu aktu o AI i będzie kontynuować tę współpracę. Przedstawiciel Google oświadczył, że firma pozostaje zaangażowana w przestrzeganie wszystkich obowiązujących przepisów w ramach swojej misji rozwijania europejskiej infrastruktury i innowacji w dziedzinie AI. Zwrócono się o komentarz do Anthropic, Białego Domu i Departamentu Handlu w sprawie nowych uprawnień.